Beschermd huis te renoveren: hoeveel erfgoedpremie krijgt u?

Maandag 26 oktober 2026 start de restauratie van het beschermde districtshuis van Borgerhout: de stad Antwerpen investeert meer dan 3 miljoen euro, Vlaanderen geeft 300.000 euro erfgoedpremie. Ook een particulier kan die premie krijgen, maar alleen voor beschermd erfgoed. Op Levier staan 13 Vlaamse woningen te koop met een erfgoedvermelding, waarvan 3 beschermd monument.

Door Rachid Bouhmou, Redactie Levier

Gepubliceerd op 25 oktober 2026

Bijgewerkt op 25 oktober 2026

Een fout melden

Maandag 26 oktober 2026 begint de restauratie van de buitenkant van het districtshuis van Borgerhout. Het gebouw aan het Moorkensplein dateert van 1886-1889 en is sinds 1974 beschermd als monument. De stad Antwerpen investeert meer dan 3 miljoen euro, Vlaanderen kent via het agentschap Onroerend Erfgoed een premie van 300.000 euro toe, meldde de stad op 23 oktober. Die erfgoedpremie bestaat niet alleen voor overheden. Wie een beschermd huis koopt en renoveert, kan ze ook aanvragen. Hoeveel krijgt u, en voor welke woningen?

Kerncijfers

Wat gebeurt er in Borgerhout?

De aannemer vervangt de leien van de toren en herstelt waar nodig de andere daken. Het houtwerk van de toren wordt plaatselijk vervangen of verstevigd. Alle ramen krijgen isolerende beglazing, het glas-in-lood wordt hersteld en krijgt voorzetbeglazing. Aan de gevels worden scheuren en open voegen bijgewerkt.

Ook de beiaard gaat in revisie: 47 klokken, samen 5.500 kilo brons, worden tijdelijk gedemonteerd. Er komen twee extra klokjes en een nieuw klavier. Het loket van het district blijft op afspraak open. Volgens de planning zijn de werken eind 2027 klaar.

Het zijn precies de werken die ook in een beschermd woonhuis vaak terugkomen: dak, schrijnwerk, gevels en isolerend glas.

Hoeveel premie krijgt u voor een beschermd huis?

Onroerend Erfgoed berekent de premie op de kostenraming of offerte van de werken die in aanmerking komen. Bij de standaardprocedure telt maximaal 250.000 euro aan werken mee. De btw is niet betoelaagbaar.

Het basispercentage is 40 procent. Een verhoogd percentage van 60 procent geldt onder meer voor goederen van een lokale overheid met een publieksfunctie, voor onderwijsgebouwen en voor gebouwen van een erkende eredienst. Wie zijn erfgoed al zes jaar goed onderhoudt, kan 10 procent extra krijgen.

Twee grenzen: per bescherming kunt u maar één premie per jaar aanvragen via de standaardprocedure, en over vijf jaar telt maximaal 500.000 euro aan werken mee. Voor grotere projecten bestaat een aparte procedure via oproepen.

Een voorbeeld: beschermd woonhuis in Gistel

In Gistel staat een beschermd woonhuis uit 1919 te koop via een openbare notariële verkoop. De instelprijs is 165.000 euro, het perceel meet 492 vierkante meter, het EPC-label is C. Bieden kan van 9 tot 17 november 2026, volgens de fiche op Levier.

Stel dat een koper het dak en de ramen laat herstellen voor 60.000 euro zonder btw, en dat Onroerend Erfgoed die werken aanvaardt. Met het basispercentage van 40 procent bedraagt de premie 24.000 euro. De btw betaalt hij zelf. Dat is een rekenvoorbeeld, geen belofte: welke werken in aanmerking komen, beslist het agentschap per dossier.

Wat is het verschil tussen beschermd en vastgesteld erfgoed?

Een beschermd monument is bij besluit beschermd. Daar horen plichten bij, zoals het goede onderhoud, en ook de toegang tot de erfgoedpremie. Een gebouw dat "vastgesteld bouwkundig erfgoed" is, staat in de inventaris. Dat is een andere status: het geeft geen recht op de erfgoedpremie.

De status van een pand vindt u in de inventaris van Onroerend Erfgoed, hier de fiche van het gemeentehuis van Borgerhout. Zoek er het adres van een woning op vóór u een bod doet.

Let ook op twee fiscale voordelen die verdwenen zijn: de halvering van het verkooprecht en de vermindering in de personenbelasting voor beschermd erfgoed zijn sinds 1 januari 2025 afgeschaft, aldus Onroerend Erfgoed.

Hoeveel erfgoedwoningen staan er te koop?

Op 25 oktober 2026, om 8.09 uur, lazen we alle zoekertjes van de vijf Vlaamse provincies via de publieke API van Levier (GET /api/listings?province=…, alle pagina's, elke fiche één keer). We zochten in titel en beschrijving naar "beschermd monument", "vastgesteld bouwkundig erfgoed", "inventaris" en de Franse vertalingen daarvan. Vermeldingen als "niet opgenomen in de inventaris" hebben we geschrapt, en een pand dat twee keer verschijnt, telt één keer.

Dat zijn 13 van de 1.063 Vlaamse huizen en appartementen op Levier. De mediaanprijs is 300.000 euro. Acht van de dertien hebben EPC-label F en zeven vermelden uitdrukkelijk dat het pand te renoveren is. Slechts drie zijn beschermd monument: het woonhuis in Gistel, een pastorie in Laar (Landen) en het gebouw Den Gulden Arent in Mechelen. Voor de tien andere geldt de erfgoedpremie niet. Niet elk zoekertje vermeldt de erfgoedstatus: dit is een minimum.

Een huis te renoveren met EPC-label F valt bovendien onder de renovatieverplichting. Lees ook onze gids over een huis met EPC F kopen.

Lees ook

Bouwkundig erfgoed in Wijgmaal en Wilsele: 32 gebouwen vastgesteld. Vlaanderen telt meer dan 1 miljoen appartementen: is een huis te renoveren nog goedkoper?. Warmtepomp nu één op vijf nieuwe toestellen: zoveel premie krijg je in 2026.

Bronnen: Stad Antwerpen, "Start restauratiewerken districtshuis Borgerhout", 23 oktober 2026 ; Onroerend Erfgoed, erfgoedpremie ; Onroerend Erfgoed, standaardprocedure voor een erfgoedpremie ; Onroerend Erfgoed, premiepercentages ; Inventaris Onroerend Erfgoed, Gemeentehuis Borgerhout ; publieke API van levier.be, lezing van 25 oktober 2026, 8.09 uur.